ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ ୧୦୦ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଛି। ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଜି ମୁମ୍ବାଇର ୱର୍ଲିସ୍ଥିତ ନେହେରୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ଭବ୍ୟ ଏବଂ ଐତିହାସିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା “ମୁମ୍ବାଇ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ୍ ସିରିଜ୍”। ଏହି ଭାଷଣରେ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ସଂଘ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ରାଜନୀତିରେ ଜଡିତ। ସେ ସଂଘର ପରିଭାଷା, ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ, ହିନ୍ଦୁ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଆତ୍ମା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତୀୟ ହେବା କେବଳ ନାଗରିକ ହେବା ନୁହେଁ। ଏହା ଏକ ଏକୀକରଣ ସ୍ୱଭାବ।
ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଥିଲେ ଯେ ଆମେ ମହାଶକ୍ତି ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହୁଁ, କାରଣ ଏକ ମହାଶକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ ଏବଂ ଚାପ ପକାଏ। ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ମହାଶକ୍ତିର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ଆମେ ବୁଝିପାରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଆମେ ଭୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ହେବାକୁ ଚାହୁଁନାହୁଁ। ଆମେ ବିଶ୍ୱଦେବ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଏକ ଉଦାହରଣ, ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ବିଶ୍ୱ। ଆମେ ବାହାରରୁ ନୁହେଁ, ଭିତରୁ ନେତୃତ୍ୱ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ ଆମେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପଥ ଦେଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଆମର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ଏବଂ ସାଙ୍ଗରେ ନେବା। ସଂଘ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଥିଲେ, “ମନୁଷ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ କିଛି ଜାଣେ। କିନ୍ତୁ ସଂଘ ସହିତ ତୁଳନୀୟ କେହି ନାହିଁ।”
ଆରଏସଏସ ମୁଖ୍ୟ ଭାଗବତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ ସରକାରଙ୍କ କୌଣସି ପାଣ୍ଠି ବିନା ଏବଂ ସମାଜର ସମର୍ଥନରେ ଆରଏସଏସ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକମାନେ ନିଜସ୍ୱ ପାଣ୍ଠି ବ୍ୟବହାର କରି ୧.୩ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ସେବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଚଳାଉଛନ୍ତି। ହିନ୍ଦୁ ଏକ ବିଶେଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ବିଶେଷଣ। ଭାରତରେ ରହୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ହିନ୍ଦୁ। ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଥିଲେ ଯେ ସଂଘ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇସାରିଛି ଯେ ଏହା ସମଗ୍ର ସମାଜକୁ ସଂଗଠିତ କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ନାହିଁ। ତୁମେ ଯାହାକୁ ଆରଏସଏସ୍ କହୁଛ, ତାହା ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ। ଅନେକ ଲୋକ କୁହନ୍ତି ଯେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ। ସେ ଆରଏସଏସର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ। ତେଣୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ତାଙ୍କର ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଅଛି, ବିଜେପି, ଯାହା ଅଲଗା। ଏହାର ଅନେକ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମଧ୍ୟ।
